Συνέντευξη Στάθη Λιβαθινού στην Ιζβέστια

Χρόνος ανάγνωσης
Λιγότερο από
1 λεπτό
Διαβάστηκε

Συνέντευξη Στάθη Λιβαθινού στην Ιζβέστια

Ιανουάριος 17, 2017 - 12:58
Αναρτήθηκε στο:

Τη συνέντευξη διευθέτησε το Γραφείο Τύπου της Ελληνικής Πρεσβείας στη Μόσχα που είχε αναλάβει και την επικοινωνιακή προβολή της παράστασης στο ρωσικό κοινό.

Με τίτλο «Στάθης Λιβαθινός: Η ρωσική δραματική σχολή είναι ένα μεγάλο ποτάμι», η ε/φ Ιζβέστια δημοσιεύει εκτενή συνέντευξη του καλλιτεχνικού διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου, Στάθη Λιβαθινού, την οποία παραχώρησε με την ευκαιρία της παράστασης της ελληνικής τραγωδίας «Οιδίπους Τύραννος» στη Μόσχα σε συνεργασία με το Θέατρο Βαχτάνγκοφ και σε σκηνοθεσία του Ρίμας Τούμινας. Ο κ. Λιβαθινός μίλησε, εκτός των άλλων, για την επιρροή της «μεθόδου Στανισλάφσκι» στο ελληνικό θέατρο, την αγάπη του για τη Ρωσία και τον ενοποιητικό ρόλο του χορού.

Ερ.: Πώς γεννήθηκε η ιδέα για την από κοινού παράσταση με το Θέατρο Βαχτάνγκοφ;

Στ. Λιβαθινός: Εκτιμώ πάρα πολύ τον Ρίμας Τούμινας και είμαι ερωτευμένος με τη δουλειά του. Είχα εδώ και πολύ καιρό την ιδέα να κάνουμε κάτι από κοινού με ένα θέατρο τέτοιου επιπέδου, όπως το Βαχτάνγκοφ. Θέλω να αποκαλύψω το Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας, τόσο παγκόσμια, όσο και στο πιο απαιτητικό ακροατήριο - το ρωσικό. Συναντήθηκα με τον Ρίμας και του πρότεινα να κάνουμε μια κοινή παράσταση. Και αυτός υποστήριξε την ιδέα αυτή.
Η αλήθεια, όμως, είναι ότι όλοι οι γνωστοί μου έλεγαν "άκου, αυτά τα πράγματα δεν είναι δυνατά. Είναι πολύ δύσκολο". Ωστόσο, ο Ρίμας εξασφάλισε χρηματοδότηση, βρήκα κι εγώ χρήματα, μαζί πιστέψαμε σε αυτή την ιστορία κι ως αποτέλεσμα, οι προσδοκίες μου δικαιώθηκαν.

Ερ.: Η πρεμιέρα του «Οιδίπους Τύραννος» πραγματοποιήθηκε το περασμένο καλοκαίρι στη σκηνή του αρχαίου αμφιθεάτρου στην Επίδαυρο. Είναι αλήθεια ότι σε αυτήν ήρθαν 14000 θεατές;

Στ. Λιβαθινός: Όχι, το θέατρο, αν είναι γεμάτο, χωράει περίπου 11.000. Είχαμε λίγο λιγότερους, αλλά η καλλιτεχνική επιτυχία ήταν τεράστια. Το γεγονός αυτό ήταν ένα πείραμα, όχι μόνο για εμάς, αλλά και για τους θεατές. Πάνω σε μια σκηνή βρίσκονταν μια ελληνική χορωδία και ρώσοι ηθοποιοί. Ένα τέτοιο θέαμα ήταν μια καινοτομία.

Ερ.: Πως αντέδρασαν οι Έλληνες στο γεγονός ότι τους κύριους ρόλους στην τραγωδία του Σοφοκλή παίζουν Ρώσοι;

Στ. Λιβαθινός: Το θέατρο δεν έχει εθνικό χαρακτήρα. Και σε εμάς δεν είναι σαν στο ποδόσφαιρο, όπου σημασία έχει ποιος θα βάλει περισσότερα γκολ. Πρόκειται για ένα καλλιτεχνικό σύνολο. Η ρωσική και η ελληνική γλώσσα - μαζί σε μια παράσταση - είχαν μια πολύ ισχυρή επίδραση.

Ερ.: Στην παράσταση, οι καλλιτέχνες του Εθνικού Θεάτρου της Ελλάδας παίζουν στα χορικά. Και όλοι οι μονόλογοι τους είναι στη μητρική τους γλώσσα.

Στ. Λιβαθινός: Ο χορός είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο στην ελληνική τραγωδία. Σε αυτήν κρύβεται ένα είδος θεατρικού μυστηρίου. Ο Ρίμας Τούμινας συνέδεσε τον χορό με το υπόλοιπο της δράσης. Ο χορός του Σοφοκλή επηρεάζει τον θεατή σε τέτοιο βαθμό που το κοινό βιώνει όσα συμβαίνουν επί σκηνής. Φυσικά, η ελληνική γλώσσα, στην οποία απαγγέλουν οι ηθοποιοί του χορού προσθέτει στο επιβλητικό στοιχείο της παράστασης. Τα μέλη του χορού είναι ηθοποιοί του Εθνικού Θεάτρου, τους οποίους επέλεξε ο συνθέτης Θοδωρής Αμπαζής. Μερικοί από αυτούς είναι πολύ γνωστοί.
Αν μιλήσουμε με τη γλώσσα της αλληγορίας, σήμερα, ο χορός είναι μια χαμένη πραγματικότητα. Δεν υπάρχουμε σαν χορός. Αλλά μπορούμε να γίνουμε ένας χορός σε κάποιες στιγμές της ζωής μας.

Ερ.: Η αρχαία ελληνική τραγωδία «Οιδίπους Τύραννος» μπορεί να είναι και διδακτική ...

Στ. Λιβαθινός: Η ελληνική τραγωδία έχει πολιτικό χαρακτήρα, βρίσκεται στη βάση του είδους. Και μην αναζητάτε σε αυτήν θετικούς ή αρνητικούς ήρωες. Εκεί δεν υπάρχουν αυτές οι έννοιες. Μπροστά στο πεπρωμένο και τον θάνατο όλοι είναι ένα. Αυτό είναι ροκ. Και αυτό σημαίνει ότι όλοι οι ήρωες είναι μοιραίοι.

Ερ.: Το 2016 έχει ανακηρυχθεί Αφιερωματικό Έτος Πολιτισμού μεταξύ Ρωσίας και Ελλάδας. Αισθανθήκατε την επιρροή του ρωσικού πολιτισμού;

Στ. Λιβαθινός: Αυτή την επιρροή δεν μπορεί να την δει κάποιος έτσι απλά. Πρέπει να κοιτάξει πάρα πολύ προσεκτικά. Για παράδειγμα, στον τομέα του θεάτρου υπήρξε το κοινό μας πρότζεκτ με το Θέατρο Βαχτάνγκοφ. Αλλά σε γενικές γραμμές, η επιρροή του ρωσικού πολιτισμού είναι αισθητή συνεχώς. Όλοι γνωρίζουν για το σύστημα Στανισλάβσκι, για τη ρωσική δραματική σχολή. Εγώ ο ίδιος προέρχομαι από το «ρωσικό σχολείο». Ήθελα να σπουδάσω σκηνοθεσία στη Ρωσική Ακαδημία Θεατρικής Τέχνης (GITIS) και ήρθα στη Σοβιετική Ένωση, επί Κονσταντίν Τσερνιένκο. Όσο σπούδαζα, ξεκίνησε η εποχή του Γκορμπατσόφ. Ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα περίοδος, μοναδική, θα έλεγα. Και ήμουν μάρτυρας εκείνων των αλλαγών.

Ερ.: Σας άρεσαν όλα;

Στ. Λιβαθινός: Δεν θα κρίνω τόσο επιφανειακά- μου αρέσει ή δεν μου αρέσει. Αυτή τη περίοδο θα την θυμάμαι πάντα με μεγάλη ευγνωμοσύνη και αγάπη. Κατ' αρχήν, εγώ επέλεξα τη χώρα σας. Δεύτερον, δεν ήρθα εδώ για μια καλύτερη, αλλά για μια πνευματική ζωή. Με ενδιέφερε ο πολιτισμός και ιδιαίτερα το θέατρο. Το έλλειμμα σε καθημερινά πράγματα, φυσικά, γινόταν αισθητό. Αλλά δεν ανησυχούσα ιδιαίτερα, διότι πάντοτε μπορούσα να γυρίσω πίσω.

Ερ.: Στη χώρα μας, υπάρχουν διάφορες απόψεις για τον Γκορμπατσόφ.

Στ. Λιβαθινός: Για εμένα είναι ένα τραγικό πρόσωπο. Δεν γνωρίζουμε τι θα είχε συμβεί εάν στη θέση του Γκορμπατσόφ βρισκόταν κάποιος άλλος. Αλλά εμένα περισσότερο με ενδιέφερε αυτό που συνέβαινε στην Τέχνη, και όχι στην πολιτική. Μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι ήταν η εποχή της Αναγέννησης. Εκδίδονταν βιβλία που νωρίτερα ήταν απαγορευμένα, ανέβαζαν παραστάσεις... Βρέθηκα στο επίκεντρο πολιτιστικών εκδηλώσεων.

Ερ.: Ήρθατε στη Σοβιετική Ένωση, έχοντας νωρίτερα σπουδάσει στην πατρίδα σας;

Στ. Λιβαθινός: Ναι, είχα σπουδάσει ηθοποιία και ήμουν απόφοιτος της Αγγλικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στο GITIS, δάσκαλός μου ήταν ο Andrey Goncharov, καλλιτεχνικός διευθυντής του Θεάτρου Μαγιακόφσκι. H παράσταση μου για τη διατριβή "O Ρόζενκραντζ και ο Γκίλντενστερν είναι νεκροί" εντάχθηκε, μάλιστα, στο ρεπερτόριο του θεάτρου αυτού. Την δημιουργήσαμε από κοινού με τον Sergey Golomazov. Και μαζί, μάλιστα, την παίξαμε. Έπειτα, έφυγα, ενώ η παράσταση παιζόταν στη σκηνή για ακόμη δέκα χρόνια.

Ερ.: Τη δεκαετία του 1990 επιστρέψατε στην Ελλάδα και αρχίσατε να εισάγετε τη ρωσική δραματική σχολή;

Στ. Λιβαθινός: Η ρωσική σχολή είναι ιδιοφυής καθώς είναι ένα μεγάλο ποτάμι, μέσα στο οποίο ρέουν διαφορετικά ρεύματα. Βαχτάνγκοφ, Μέγιερχολντ, Τάιροφ, Έφρος, Εφρέμοφ, Τολστονόγκοφ, Ζαχάροφ, Γκοντσαρόφ, Ντόντιν... Και, φυσικά, Στανισλάφσκι - το εξαίρετο φαινόμενο του 20ου αιώνα. Προσπαθούμε να αντιληφθούμε τη σκέψη του, το οποίο, φυσικά, δεν είναι εύκολο, διότι είναι μια ιδιοφυΐα.

Ερ.: Επισκέπτεστε τη Ρωσία αρκετές φορές το χρόνο και πραγματοποιείτε διαλέξεις με θέμα αρχαίες ελληνικές τραγωδίες.

Στ. Λιβαθινός:  Και όχι μόνο. Επίσης, και για το έπος «Ιλιάδα», για παράδειγμα. Όταν ο σκηνοθέτης βρίσκεται αντιμέτωπος με τέτοια κείμενα, πρέπει να εφεύρει μια φωτιά.

Ερ.: Φωτιά;

Στ. Λιβαθινός: Ναι, όπως οι άνθρωποι στη Γη κάποτε εφεύραν τη φωτιά, για να μην παγώσουν. Ο σκηνοθέτης δεν μπορεί να δουλεύει με προετοιμασμένο υλικό. Πρέπει να έχει τα δικά του εργαλεία. Με αυτά θα παράγει τη φωτιά που θα ανάψει το θεατή. Πιστεύω ότι η σκηνοθεσία είναι σαμανισμός. Αλλά εγώ δεν είμαι ένας σαμάνος. Εγώ απλά προσπαθώ να οδηγήσω το κοινό μου μέσα από ένα δρόμο που ο ίδιος πέρασα...